Hep bir ağızdan iletilen tüm iyi dileklere rağmen, 2009 ne yazık ki 7 gencin karbonmonoksit zehirlenmesini duyuran acı haberlerle başladı. Bir süredir hepimiz, akıllara sığmaz bir şekilde artan doğalgaz ücretine dalmıştık ve bu konunun güvenlik bölümünü hiç konuşmuyorduk. Oysa anlaşıldı ki doğru kombi kullanımı nasıl olur, bilenlerimiz çok az. Aşağıdaki yazıda maddeler halinde karbonmonoksit, doğalgaz, kombi ve baca konularında bilinmesi gereken en temel bilgileri ve güvenlik önlemlerini bulacaksınız. Yine de tesisatınız için gerekli kontrolleri mutlaka yetkililere yaptırın. Size en yakın kombi yetkilisinden gerekli tavsiyeleri alın ve bunları uygulayın.
KARBONMONOKSİT
- Soba, şofben ya da egzoz zehirlenmesi olarak da bilinen zehirlenmeler aslında karbonmonoksit zehirlenmesidir.
- Karbonmonoksitin kokusuz, renksiz, öldürücü bir zehirdir. Gaz ilk solunduğunda hemen farkına varılamaz.
- Doğalgazın kendisi zehirli değildir. Doğalgazın yanması sırasında oluşan karbonmonoksitin ortama yayılmasıyla zehirlenme meydana gelir.
- Zehirlenen kişi, gazı soluduğunu hemen fark etmez. Karbonmonoksit kandaki oksijenin yerini alır. Aşırı yorgunluk, dalgınlık, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma, çarpıntı, kulak çınlaması, bazen kas krampları vardır. Kişi zehirlendiğini fark ettiğinde kıpırdayacak gücü kalmamıştır. Oksijensizlik kişinin ölümüne ya da kalıcı sakatlıklara neden olur. Böyle bir durumla karşılaşıldığında zehirlenen kişinin hemen ortamdan uzaklaştırılıp, temiz havaya çıkarılması, olabildiğince alçak bir zemine yatırılması ve mümkünse hemen oksijen verilmesi gerekir.
BACA
- Bacalar yılda en az bir kez, kış sezonu öncesi, İtfaiye Daire Başkanlığı’na (Tel: 110) temizlettirilmeli.
- Bacalı cihaz almadan önce, bacalar, yetki almış kontrol denetim firmalarına test ettirilmeli ve olumlu rapor alınmalı.
- Yüksekliği 4 metreden az olan bacalara, bacalı kombi veya şofben bağlanmamalı
- Şönt (ortak) bacalara, bacalı kombi, şofben veya soba bağlantısı yapılmamalı.
- Cihazlar mutlaka müstakil bir bacaya bağlanmalı.
- Mutfaktaki doğalgazlı şofben veya kombi bacası, aspiratör bacasına bağlanmamalı.
- Bacalı kombilerde kombi ile baca arasındaki bağlantı borusunun bacaya bağlanan ucu kesinlikle montajdan sonra sıva yapılmalı. Borunun kombiye bağlı ucu ise alimünyum folya bant ile sarılarak montajı yapılmalıdır.
-Müstakil baca olmadığı durumlarda hermetik tip cihazlar kullanılmalı.
- Bacalı cihazlara, yetkili servis çağrılarak bakım yaptırılmalı.
- Cihazlara baca sensörü taktırılmalı, çalışır durumda olduğunu kontrol ettirilmeli.
- Cama takılan havalandırma (ventilasyon) kesinlikle kapatılmamalı.
- Cihazın bulunduğu yerin kapısı, çalışırken kapalı tutulmalı.
- Bacalara şapka taktırılmalı.
- Evde gaz kaçağı hissedildiğinde, paniğe kapılmadan ortam dışına çıkılmalı. 24 saat hizmet veren Alo 187 aranarak, ekip gelene kadar doğalgaz vanaları kapatılmalı, pencereler açık tutulmalı, eğer koku fazlaysa, yangına yol açmamak için elektrik sigortaları kapatılmalı ve ortamda telefon kullanılmamalı. Verilen adrese en kısa zamanda ulaşacak olan ekipler gerekli müdahalede bulunarak, sorunu seri şekilde çözeceklerdir.
KOMBİ
- Bacalı kombi ya da soba bulunan odada yatılmamalıdır.
- Doğalgaz cihazının bağlı olduğu bacaya, başka bir cihaz daha bağlanmamalıdır.
- Bacalı kombilerde fan yoktur. Atık gaz, tabii bir çekim ve baca vasıtasıyla dışarıya atılır. Atık gaz zehirlenmesi yaşanmaması için, bacalı kombi cihazlarının standartlara uygun bir bina bacasına bağlanması şarttır.
- Hermetik kombi ise fanlıdır. Atık gaz fan tarafından iç borudan dış ortama atılırken, dış borudan da yanma havasını yanma odasına çeker. Bu nedenle, hermetik kombi cihazlarının bina bacasına ihtiyacı yoktur, evin dış ortama açılabilen herhangi bir mekanına monte edilebilir. Ortamdaki havayı tüketmezler ve baca çekiş problemi olmaması nedeniyle ortamdaki havayı kirletmezler.
- Hermetik kombiler kapalı balkonlarda kullanılırken, havalandırma menfezleri açık tutulmalıdır. Söz konusu hermetik kombi açık balkonda ise mutlaka koruyucu bir kutu içinde muhafaza edilmelidir.
- Kombiler açık balkona ve bina dış cephelerine monte edilemezler. Kapalı balkonlara veya ev içine monte edilebilirler. Banyolara monte edilmeleri yasaktır. Monte edildikleri mekanın havalandırılması ile ilgili gaz kuruluşları tarafından konmuş birtakım kurallara ve şartnamelere mutlaka uyulmalıdır.
DOĞALGAZ DEDEKTÖRÜ
- Dedektör, bulunduğunuz ortamdaki karbonmonoksit tehlikeli bir seviyeye çıktığında hemen alarm verir.
- Dedektörlerin fiyatları 30 ile 120 YTL arasında değişir. Dedektörlerin 4 çeşidi vardır: Pilli, elektrikli, hem pilli hem elektrikli, aynı anda karbonmonoksit ve doğal gaz alıcılı.
- Pilli ve şarjlı ürünlerin sık sık kontrol edilmesi gerekir.
- İthal ürünler arasında ise gıda maddesi gibi son kullanma tarihi olanlar var. Bu ürünler alındıktan sonra üzerinde belirtilen tarihe (6-8 yıl) dikkat edilmelidir.
- Dedektör kullanımında yer seçimi önemlidir. Karbonmonoksit gazı ortamdaki ısı ve nem oranına göre ilk aşamada odanın 1-1,5 metre aralığında toplanıyor. Karbonmonoksit dedektörünün söz konusu aralığa ve ısı kaynaklarından 1,5 metre uzağa yerleştirilmesi gerekir.
- Doğal gaz, karbonmonoksit ve LPG!yi aynı anda algılayan cihazlar, her gaz farklı şekilde yayıldığı için algılamakta güçlük çekebilir ve hayati tehlikeyi önlemekte gecikebilir. Bu tür üçü bir arada ürünlerinden sakınmakta fayda var.
